Teknoloji ve Dijital Dönüşüm Terimleri Sözlüğü

Geçiş kontrolü, kurumsal e-posta, Endüstri 4.0, IoT, yapay zeka, veri ve KVKK terimlerinin kısa, net tanımları; her terimden ayrıntılı rehbere geçin.

3

3-2-1 yedekleme kuralı

3-2-1 yedekleme kuralı, verinin en az üç kopyasının, iki farklı ortamda tutulması ve bir kopyanın başka bir konumda saklanması ilkesidir. Fidye yazılımına karşı en az bir kopyanın değiştirilemez veya çevrimdışı olması ve yedek hesaplarının ana sistemden ayrı tutulması önerilir. Geri yüklemesi düzenli olarak denenmeyen yedek, gerçek bir olayda güvence sağlamaz. Ayrıntılar: Fidye yazılımı ve yedekleme · Hizmet: Siber güvenlik

5

5651 log tutma yükümlülüğü

5651 log tutma yükümlülüğü, 5651 sayılı Kanun kapsamında çalışanına veya misafirine internet erişimi sunan kurumların hangi iç IP adresinin hangi zaman aralığında hangi cihaza verildiğini gösteren kayıtları tutması ve bu kayıtların değiştirilmediğini kanıtlayabilmesidir. Misafir Wi-Fi açan otel, hastane, okul ve şirketlerin çoğu kapsamdadır; kayıt yoksa adli taleplere yanıt verilemez. Ayrıntılar: 5651 log tutma yükümlülüğü · Hizmet: Siber güvenlik

8

8D problem çözme

8D, bir kalite sorununu sekiz disiplinde ele alan yapılandırılmış problem çözme yöntemidir: ekip kurulur, sorun tanımlanır, müşteri geçici önlemle korunur, kök neden veriyle kanıtlanır, kalıcı düzeltme seçilip doğrulanır, tekrarı önleyecek sistem değişikliği yapılır ve ekip takdir edilir. Amaç şikâyeti kapatmak değil, sorunun geri dönmemesidir. Ayrıntılar: 8D problem çözme · Hizmet: Kalite yönetim sistemi

A

AB Yapay Zeka Yasası (AI Act)

AB Yapay Zeka Yasası (AI Act, Tüzük 2024/1689), yapay zeka sistemlerini risk düzeyine göre sınıflandırıp her sınıfa farklı yükümlülük getiren Avrupa Birliği düzenlemesidir. Türk şirketleri de AB pazarına yapay zeka içeren ürün ya da hizmet sunduğunda veya sistemin çıktısı AB'de kullanıldığında kapsama girer. İlk adım, yapay zeka kullanımlarının envanterini çıkarıp risk sınıfını belirlemektir. Ayrıntılar: AB Yapay Zeka Yasası · Hizmet: KVKK uyum danışmanlığı

Acil durum toplanma listesi

Acil durum toplanma listesi, yangın veya tahliye anında binada ya da bölgede kimlerin bulunduğunu geçiş kayıtlarından anlık olarak gösteren listedir. Toplanma noktasında yapılan yoklamanın dayanağıdır; eksik kişiler hızla belirlenir ve arama kurtarma ekiplerine doğru bilgi verilir. Güvenilir olması için giriş kadar çıkışların da kayda geçmesi gerekir. Ayrıntılar: Acil durum toplanma listesi · Hizmet: SmartPass

Açık rıza

Açık rıza, KVKK'da belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rızadır. Kanundaki diğer işleme şartları (sözleşmenin ifası, hukuki yükümlülük, meşru menfaat gibi) mevcutsa ayrıca açık rıza istenmez; gereksiz rıza talebi hem hatalıdır hem de geri çekildiğinde süreci kilitler. Aydınlatma yükümlülüğüyle karıştırılmamalıdır. Ayrıntılar: Açık rıza ile aydınlatma farkı · Hizmet: KVKK uyum danışmanlığı

AIOps (BT operasyonlarında yapay zeka)

AIOps, BT sistemlerinden gelen log, metrik ve alarmları yapay zekayla birlikte analiz ederek ilişkili uyarıları tek olayda gruplayan, olağan dışı davranışı yakalayan ve olası kök nedeni öneren yaklaşımdır. Sabit eşikli klasik izlemenin ürettiği alarm gürültüsünü azaltır, kesintinin daha erken fark edilmesine ve daha hızlı çözülmesine yardım eder. Ayrıntılar: AIOps nedir? · Hizmet: Anomali tespiti

ALCOA+ (veri bütünlüğü ilkeleri)

ALCOA+, ilaç ve düzenlemeye tabi üretimde kayıtların veri bütünlüğünü tanımlayan ilkeler kümesidir: her kayıt kimin girdiğini göstermeli (Attributable), okunaklı (Legible), işle eş zamanlı (Contemporaneous), orijinal (Original) ve doğru (Accurate) olmalı; ayrıca eksiksiz, tutarlı, kalıcı ve erişilebilir kalmalıdır. Denetimlerde kayıtların güvenilirliği bu ölçütlere göre değerlendirilir. Ayrıntılar: İlaç sektöründe veri bütünlüğü · Hizmet: Kalite yönetim sistemi

Andon sistemi

Andon sistemi, üretim hattındaki operatörün sorun gördüğü anda buton, ip ya da terminal üzerinden yardım çağırmasını ve bu çağrının ışık, ses ve pano üzerinden ilgili ekibe anında görünür olmasını sağlayan uyarı düzenidir. Yalın üretimden gelir; sorun saklanmaz, oluştuğu yerde ve anda ortaya çıkarılır, müdahale süresi de ölçülebilir hâle gelir. Ayrıntılar: Andon sistemi nedir? · Hizmet: MES üretim yönetimi

Anlam katmanı (semantic layer)

Anlam katmanı, "net satış" ya da "aktif müşteri" gibi iş terimlerinin veri tablolarındaki karşılığını bir kez ve tek yerde tanımlayan katmandır. Raporlama araçları ve yapay zeka asistanları hesaplamayı bu tanımlara göre yapar; böylece farklı departmanlar aynı soruya aynı rakamı alır. Doğal dille sorgulamanın güvenilir çalışması da buna bağlıdır. Ayrıntılar: Self servis raporlama · Hizmet: BI ve yönetici paneli

Anomali tespiti

Anomali tespiti, işlem, sayaç, sensör veya log verisinde normal davranıştan sapan kaydı otomatik olarak bulmaktır. İyi bir sistem her makine, abone ya da kullanıcı için normali geçmiş veriden öğrenir, her yeni kaydı buna göre puanlar ve şüpheli olanı gerekçesiyle iletir. Amaç çok alarm değil, ekibin gerçekten inceleyebileceği sayıda isabetli uyarıdır. Ayrıntılar: Anomali tespiti nedir? · Hizmet: Anomali tespiti

Anti-passback

Anti-passback, bir kartla giriş yapıldıktan sonra aynı kartın çıkış okutulmadan yeniden girişte kullanılmasını engelleyen geçiş kontrol kuralıdır. Kartın içeriden dışarıdaki birine uzatılıp ikinci kez kullanılmasını önler ve içeride kimin bulunduğu bilgisinin doğru kalmasını sağlar. Arkadan geçişi (tailgating) tek başına engellemez; bunun için turnike gibi fiziksel önlem gerekir. Ayrıntılar: Anti-passback nedir? · Hizmet: SmartPass

API (Uygulama Programlama Arayüzü)

API, bir yazılımın başka yazılımların veri alıp göndermesi için açtığı tanımlı ve denetimli kapıdır; API entegrasyonu ise iki sistemin bu kapılar üzerinden otomatik veri alışverişidir. Böylece e-ticaret siparişi anında ERP'ye düşer, stok her iki tarafta güncellenir, fatura ve kargo bilgisi elle aktarılmadan iletilir; çift veri girişi ve aktarma hatası ortadan kalkar. Ayrıntılar: API entegrasyonu nedir? · Hizmet: API entegrasyon

APS (İleri Planlama ve Çizelgeleme)

APS, gelen siparişleri makine, iş gücü ve malzeme kapasitesine göre hangi işin hangi kaynakta, hangi sırayla ve ne zaman yapılacağına sonlu kapasiteyle çeviren planlama yazılımıdır. Makinenin gerçek boşluğunu, ayar sürelerini ve malzeme durumunu hesaba kattığı için gerçekçi teslim tarihi verir ve plan değiştiğinde etkisini hemen gösterir. Ayrıntılar: Üretim planlama ve APS · Hizmet: Üretim planlama APS

Aydınlatma yükümlülüğü

Aydınlatma yükümlülüğü, veri sorumlusunun kişisel verileri elde ederken ilgili kişiye kimliğini, verilerin hangi amaçla işleneceğini, kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceğini, toplama yöntemini ve hukuki sebebini ve kişinin haklarını bildirmesidir. Onay gerektirmez, yalnızca bilgilendirir; açık rızanın gerekip gerekmediğinden bağımsız olarak her işleme için yerine getirilmelidir. Ayrıntılar: Açık rıza ile aydınlatma farkı · Hizmet: KVKK uyum danışmanlığı

B

BACnet

BACnet (Building Automation and Control Networks), klima santrali, chiller, kazan, aydınlatma ve enerji sayacı gibi bina ekipmanlarının marka fark etmeksizin birbiriyle veri alışverişi yapmasını sağlayan açık iletişim protokolüdür. ANSI/ASHRAE 135 standardıyla tanımlanır ve ISO 16484-5 olarak da yayımlanmıştır. Bina otomasyonunda tek markaya bağımlı kalmadan entegrasyon imkânı verir. Ayrıntılar: BACnet nedir? · Hizmet: Akıllı bina BMS

BEC (İş e-postası ele geçirme dolandırıcılığı)

BEC (Business Email Compromise), saldırganın ele geçirilmiş ya da taklit edilmiş bir kurumsal e-posta hesabı üzerinden tedarikçi, yönetici veya müşteri gibi davranarak ödeme ya da IBAN değişikliği talep ettiği dolandırıcılık türüdür. Mesajlar çoğu zaman zararlı içerik taşımadığı için filtrelere takılmaz. En etkili önlem, banka bilgisi değişikliğini bilinen bir telefonla teyit etmektir. Ayrıntılar: IBAN değişikliği maili dolandırıcılığı

Benzer alan adı saldırısı

Benzer alan adı saldırısı, saldırganın gerçek bir şirketin alan adına çok benzeyen bir alan adı (harf değişikliği, ek kelime, farklı uzantı veya uluslararası karakter) kaydedip bununla e-posta göndermesidir. Bu alan adı kendi SPF, DKIM ve DMARC kayıtlarını geçebildiği için kimlik doğrulama tek başına yetmez; alan adı benzerliğinin ayrıca kontrol edilmesi gerekir. Ayrıntılar: Benzer alan adı saldırıları · Hizmet: Smart360

Biyometrik doğrulama

Biyometrik doğrulama, kişinin kimliğini parmak izi, yüz ya da avuç içi damarı gibi fiziksel özellikleriyle teyit eden yöntemdir. Kart gibi devredilemediği için arkadaşı yerine kart okutma sorununu çözer. Ancak biyometrik veri KVKK'da özel nitelikli kişisel veridir; kullanımı açık rıza ve alternatif yöntem gibi ek şartlar gerektirir. Ayrıntılar: Biyometrik PDKS ve KVKK · Hizmet: Parmak izli geçiş

BMS (Bina Yönetim Sistemi)

BMS, bir binadaki ısıtma-soğutma-havalandırma (HVAC), aydınlatma, enerji ölçümü, yangın ve geçiş kontrolü gibi sistemleri tek yazılım üzerinden izleyip birbirleriyle konuşturan yönetim katmanıdır. Binayı reaktif bir yapıdan doluluk ve takvime göre çalışan bir yapıya taşır, enerji israfını görünür kılar. Digital Bridge'in BMS çözümü Modbus, BACnet, KNX ve DALI ile çalışır. Ayrıntılar: Akıllı bina ve BMS rehberi · Hizmet: Akıllı bina BMS

Bölge bazlı yetkilendirme

Bölge bazlı yetkilendirme, bir tesisi nizamiye, üretim, depo, ofis gibi bölgelere ayırıp her kişi veya ekibe yalnızca işinin gerektirdiği bölgelere, belirli saatlerde giriş izni veren erişim modelidir. Yetkiler kapı kapı değil bölge ve rol üzerinden yönetildiği için değişiklikler hızlı ve hatasız yapılır; kritik alanlara erişim daraltılır. Ayrıntılar: Fabrikada bölge bazlı yetkilendirme · Hizmet: SmartPass

C

CBS (Coğrafi Bilgi Sistemi)

CBS (Coğrafi Bilgi Sistemi), boru, vana, yol, aydınlatma direği, parsel ve abone gibi varlıkları konumlarıyla birlikte tek haritada tutan ve bu konum verisini sorgulamayı, analiz etmeyi sağlayan yazılım altyapısıdır. Belediyelerde "Bu vana kapanırsa hangi aboneler etkilenir?" gibi sorulara hızlı cevap verir; arıza, kayıp-kaçak ve imar kararlarını tahminden ölçüme taşır. Ayrıntılar: Belediye CBS rehberi · Hizmet: Coğrafi bilgi sistemleri

CDP (Müşteri Veri Platformu)

CDP (Customer Data Platform, müşteri veri platformu), bir müşterinin web sitesi, e-ticaret, pazaryeri, CRM, çağrı merkezi, e-posta ve mağaza gibi kanallarda bıraktığı verileri tek bir kalıcı profilde birleştiren ve bu profili pazarlama, satış ve hizmet sistemlerine geri besleyen yazılımdır. "Bu müşteri kim, ne yaptı, neye izin verdi?" sorusunu tek yerden cevaplar. Ayrıntılar: Müşteri veri platformu (CDP) nedir? · Hizmet: CRM müşteri ilişkileri

Chatbot (Sohbet botu)

Chatbot, web sitesi, mobil uygulama veya WhatsApp gibi kanallarda kullanıcıyla yazışarak soruları yanıtlayan sanal asistandır. Müşteri hizmetlerinde sipariş durumu, iade adımları ve ürün bilgisi gibi tekrarlayan soruları şirketin kendi verisiyle yanıtlar. İyi bir bot bilmediği konuda tahmin yürütmez; çözemediği konuşmayı geçmişiyle birlikte canlı temsilciye aktarır. Ayrıntılar: Müşteri hizmetleri chatbot · Hizmet: NLP ve chatbot

CMMS (Bakım Yönetim Yazılımı)

CMMS, bir işletmenin makine ve ekipmanlarını, bunlara yapılan arıza ve periyodik bakım iş emirlerini, kullanılan yedek parçaları ve bakım geçmişini tek bir kayıtta tutan yazılımdır. Bakımı hafızaya ve kâğıda bağlı olmaktan çıkarıp planlanabilir ve ölçülebilir hâle getirir; denetimde bakım kaydı kanıtı da buradan alınır. Ayrıntılar: CMMS bakım yönetim yazılımı · Hizmet: Kestirimci bakım

Cpk (Proses Yeterlilik İndeksi)

Cpk, bir prosesin tolerans sınırları içinde ne kadar güvenle ürettiğini gösteren yeterlilik indeksidir. Cp yalnızca dağılımın genişliğini tolerans genişliğiyle karşılaştırır; Cpk ise ortalamanın merkezden ne kadar kaydığını da hesaba katar. İstatistiksel proses kontrolünün (SPC) temel çıktısıdır ve otomotiv gibi sektörlerde müşteriler tedarikçiden düzenli olarak ister. Ayrıntılar: SPC, Cp ve Cpk nedir? · Hizmet: Kalite yönetim sistemi

CRM (Müşteri İlişkileri Yönetimi)

CRM, müşteri adaylarıyla ilk temastan teklife, siparişten tahsilata kadar tüm satış ve iletişim geçmişini ortak bir kayıtta toplayan yazılımdır. Satış hunisiyle birlikte kullanıldığında hangi fırsatın hangi aşamada beklediğini ve nerede kaybedildiğini gösterir; müşteri bilgisi satış temsilcisi ayrılınca şirketten gitmez. Ayrıntılar: CRM ve satış hunisi rehberi · Hizmet: CRM müşteri ilişkileri

Ç

Çevrimdışı çalışma (geçiş kontrolü)

Geçiş kontrolünde çevrimdışı çalışma, sunucu veya internet bağlantısı kesildiğinde kapı kontrolörünün son aldığı yetki listesiyle karar vermeye devam etmesi ve geçişleri yerel olarak saklayıp bağlantı gelince aktarmasıdır. Bu yetenek yoksa bağlantı kesintisi ya içeri kimsenin girememesi ya da kapıların kontrolsüz kalması demektir. Ayrıntılar: İnternet kesilince geçiş sistemi · Hizmet: Kartlı geçiş sistemleri

D

Dalga toplama (wave picking)

Dalga toplama, depodaki siparişlerin tek tek değil, belirli bir kurala göre gruplanıp aynı zaman diliminde toplamaya serbest bırakıldığı yöntemdir. Gruplar çoğunlukla kargo aracının çıkış saatine, sevk bölgesine ya da ürün tipine göre kurulur. Toplama, paketleme ve yüklemeyi aynı saate hizalayarak rampada bekleme ve kaçan sevkiyatı azaltır. Ayrıntılar: Dalga toplama nedir? · Hizmet: Depo ve stok yönetimi

Depo adresleme

Depo adresleme, deponun her bölgesine, koridoruna, rafına, katına ve gözüne benzersiz ve okunabilir bir kod verip her ürünü bu adrese bağlama yöntemidir. Adres raf etiketinde barkod olarak durur, yerleştirme ve toplamada okutulur. Böylece ürünün yeri çalışanın hafızasına bağlı kalmaz; yeni personel hızla verimli çalışır ve sayım kolaylaşır. Ayrıntılar: Depo adresleme sistemi · Hizmet: Depo ve stok yönetimi

Dijital dönüşüm yol haritası

Dijital dönüşüm yol haritası, şirketin satış, finans, ofis ve saha süreçlerinde hangi iş sorunlarının hangi sırayla, hangi teknolojiyle ve hangi ölçütle çözüleceğini gösteren yazılı, aşamalı plandır. İyi bir yol haritası yazılım listesiyle değil, süreç envanteri ve ölçülebilir hedeflerle başlar; değeri küçük bir pilotla kanıtlar, ancak ondan sonra yaygınlaşır. Ayrıntılar: Dijital dönüşüm yol haritası · Hizmet: Dijital dönüşüm danışmanlığı

Dijital HACCP ve gıda izlenebilirliği

Dijital HACCP, gıda üretiminde kritik kontrol noktası ölçümlerini, sıcaklık ve temizlik kayıtlarını kâğıt form yerine tek bir sistemde, zaman damgalı tutma yöntemidir. Gıda izlenebilirliğiyle birlikte kurulduğunda hangi hammadde partisinin hangi üründe kullanıldığı ve hangi müşteriye sevk edildiği tek sorguyla görülür; denetim hazırlığı kısalır, sorunlu partide kapsam daralır. Ayrıntılar: Gıda izlenebilirlik ve dijital HACCP · Hizmet: Üretim izlenebilirlik ve barkod

Dijital ikiz

Dijital ikiz, bir makinenin, üretim hattının ya da sürecin sahadan gelen gerçek verilerle güncel tutulan sanal kopyasıdır. Değişiklikleri gerçek sistemde denemeden önce sanal ortamda senaryo olarak sınamayı, darboğazları ve arıza eğilimlerini önceden görmeyi sağlar. Değeri, beslendiği sensör ve üretim verisinin kalitesine bağlıdır. Ayrıntılar: Dijital ikiz nedir? · Hizmet: MES üretim yönetimi

Dijital olgunluk değerlendirmesi

Dijital olgunluk değerlendirmesi, bir işletmenin strateji, süreç, veri, teknoloji, güvenlik, insan ve müşteri boyutlarında dijital yeteneklerinin bugün hangi düzeyde olduğunu kanıta dayalı olarak ölçen yapılandırılmış analizdir. Çıktısı bir puan değil öncelik sırasıdır: hangi açığın önce kapatılacağını, hangi yatırımın bekleyebileceğini gösterir. KOBİ destek başvurularında da temel belgedir. Ayrıntılar: Dijital olgunluk değerlendirmesi · Hizmet: Dijital dönüşüm danışmanlığı

Dijital ürün pasaportu (DPP)

Dijital ürün pasaportu, bir ürünün malzeme bileşimini, üretim zincirini, geri dönüştürülmüş içeriğini, bakım-onarım ve geri dönüşüm bilgisini ürün üzerindeki bir veri taşıyıcısıyla (çoğunlukla QR kod) erişilebilir kılan elektronik kayıttır. AB'nin Ekotasarım Tüzüğü (ESPR) ile gelir ve tekstil öncelikli ürün grupları arasındadır; AB'ye satış yapan üreticilerin veriyi şimdiden toplaması gerekir. Ayrıntılar: Tekstilde dijital ürün pasaportu · Hizmet: Tekstil ve konfeksiyon

DKIM (DomainKeys Identified Mail)

DKIM (DomainKeys Identified Mail), giden e-postaya gönderen alan adının özel anahtarıyla dijital imza ekleyen ve alıcının bu imzayı DNS'te yayımlanan açık anahtarla doğrulamasını sağlayan standarttır. Böylece mesajın yolda değiştirilmediği ve gerçekten o alan adından geldiği kanıtlanır. DMARC'ın çalışması için SPF veya DKIM'den en az birinin uyumlu olması gerekir. Ayrıntılar: SPF, DKIM ve DMARC nedir? · Hizmet: Smart360

DLP (Veri sızıntısı önleme)

DLP (Data Loss Prevention, veri sızıntısı önleme), hassas verilerin e-posta, bulut paylaşımı, USB bellek veya web yüklemesi yoluyla kurum dışına yetkisiz çıkmasını tespit eden ve engelleyen araç ve politikaların bütünüdür. Önce hangi verinin hassas olduğunun sınıflandırılmasını gerektirir. Hem kasıtlı sızıntıyı hem de yanlış alıcıya gönderme gibi dikkatsizlik hatalarını azaltır. Ayrıntılar: DLP ve veri sızıntısı önleme · Hizmet: Siber güvenlik

DMARC

DMARC (Domain-based Message Authentication, Reporting and Conformance), SPF ve DKIM sonuçlarını görünen gönderen adresiyle eşleştirerek doğrulamayı geçemeyen maillere ne yapılacağını (none, quarantine, reject) alan adı sahibinin belirlediği politikadır. Ayrıca alıcı sunuculardan rapor toplar. Alan adınızın sahte fatura ve oltalama maillerinde kullanılmasını engellemenin temel aracıdır. Ayrıntılar: SPF, DKIM ve DMARC nedir? · Hizmet: Smart360

DMARC raporu

DMARC raporu, alıcı sunucuların alan adınız adına gönderilen mailleri hangi IP adreslerinden aldıklarını ve bunların SPF, DKIM ve DMARC kontrollerini geçip geçmediğini bildiren, genellikle günlük XML özetidir. Bu raporlar unutulmuş gönderim kaynaklarını ve taklit girişimlerini ortaya çıkarır; politikayı reject seviyesine güvenle yükseltmenin ön koşuludur. Ayrıntılar: DMARC raporu nasıl okunur? · Hizmet: Smart360

Doğal dil işleme (NLP)

Doğal dil işleme (NLP), bilgisayarın e-posta, müşteri talebi, sözleşme ya da yorum gibi insan dilindeki metinleri anlayıp sınıflandırmasını, içinden bilgi çıkarmasını, özetlemesini ve soru yanıtlamasını sağlayan yapay zeka alanıdır. Türkçenin eklemeli yapısı ve günlük yazımdaki düzensizlik nedeniyle İngilizce için kurulmuş hazır çözümler çoğu zaman yeterli doğrulukta çalışmaz. Ayrıntılar: Türkçe doğal dil işleme · Hizmet: NLP ve chatbot

Doğal dille veri sorgulama

Doğal dille veri sorgulama, kullanıcının "geçen çeyrek hangi bölgede satış düştü?" gibi günlük dille sorduğu soruyu yapay zekanın veritabanı sorgusuna çevirip sonucu okunur bir yanıtla sunmasıdır. Hesap veritabanında yapılmalı, dil modeli yalnızca çeviri yapmalıdır; tanımlı metrikler olmadan akıcı ama yanlış rakamlar üretilebilir. Ayrıntılar: Yönetici raporlamada yapay zeka · Hizmet: BI ve yönetici paneli

Dosya sürüm kontrolü

Dosya sürüm kontrolü, bir belgenin her değişikliğinde öncekinin üzerine yazmak yerine yeni bir sürüm oluşturan ve eski sürümlerin görüntülenip geri yüklenebilmesini sağlayan belge yönetimi özelliğidir. "son_v3_kesin" gibi dosya adı karmaşasını bitirir, yanlışlıkla yapılan değişikliklerin ve fidye yazılımı hasarının geri alınmasına yardımcı olur, kimin neyi değiştirdiğini gösterir. Ayrıntılar: Dosya sürüm kontrolü · Hizmet: Smart360

E

e-Arşiv Fatura

e-Arşiv fatura, e-Fatura sistemine kayıtlı olmayan alıcılara (tüketiciler ve kayıtlı olmayan işletmeler) kesilen, elektronik ortamda oluşturulup GİB'e raporlanan faturadır. Alıcıya talebine göre e-posta ile ya da kâğıt çıktı olarak ulaşır; aslı elektronik ortamda saklanır. Alıcı e-Fatura'ya kayıtlıysa e-Arşiv değil e-Fatura kesilir; bu ayrım ERP'de doğru kurulmalıdır. Ayrıntılar: e-Arşiv fatura nedir? · Hizmet: ERP kurumsal kaynak yönetimi

e-Defter

e-Defter, Vergi Usul Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu'na göre tutulması zorunlu yevmiye defteri ile büyük defterin GİB'in belirlediği XBRL-GL biçiminde elektronik olarak oluşturulması, mali mühür veya e-imzayla imzalanması ve GİB'den berat alınarak saklanmasıdır. Kâğıt defterin ve noter onayının yerini alır; ancak muhasebedeki her kayıt hatası doğrudan resmî deftere yansır. Ayrıntılar: e-Defter nedir? · Hizmet: ERP kurumsal kaynak yönetimi

e-Fatura entegrasyonu

e-Fatura entegrasyonu, faturanın ERP ya da muhasebe programında oluştuğu anda, elle aktarılmadan Gelir İdaresi Başkanlığı'nın UBL-TR standardında elektronik belgeye dönüştürülüp özel entegratör veya GİB sistemi üzerinden alıcıya iletilmesidir. Gelen faturalar da aynı yoldan ERP'ye geri çekilir; böylece çift giriş, gecikme ve mevzuata uyum riski azalır. Ayrıntılar: e-Fatura entegrasyonu rehberi · Hizmet: Entegre yazılım sistemleri

e-İrsaliye

e-İrsaliye, kâğıt sevk irsaliyesinin Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) standardında elektronik olarak düzenlenip alıcıya iletilmesi ve saklanmasıdır. Geçiş yalnızca bir entegratör seçmek değildir: irsaliye malın depodan çıktığı anda doğduğu için sevkiyat akışının, ERP'nin ve depo kayıtlarının birlikte hazırlanması gerekir. Doğru kurulduğunda sevkiyat, stok ve fatura aynı veriden beslenir. Ayrıntılar: e-İrsaliye geçiş rehberi · Hizmet: Depo ve stok yönetimi (WMS)

E-posta arşivleme

E-posta arşivleme, kurumsal yazışmaların değiştirilemeyecek ve aranabilecek biçimde, belirlenen süre boyunca merkezi olarak saklanmasıdır. Ticari uyuşmazlık, denetim ve ispat ihtiyacında yazışmaya erişimi güvenceye alır. Mailler kişisel veri de içerdiğinden saklama süresi, erişim yetkisi ve imha kuralları KVKK'ya uygun belirlenmelidir. Ayrıntılar: E-posta arşivleme ve KVKK · Hizmet: KVKK uyum danışmanlığı

E-posta karantinası

E-posta karantinası, şüpheli bulunan gelen mailleri silmeden, alıcının kutusuna teslim etmeden ayrı bir alanda bekleten ve yetkili kişinin incelemesinden sonra serbest bırakan ya da silen güvenlik mekanizmasıdır. Eşik çok düşükse zararlı mailler geçer, çok yüksekse gerçek faturalar ve teklifler kaybolur; bu yüzden karantina politikasının kurumca tanımlanması gerekir. Ayrıntılar: E-posta karantina politikası · Hizmet: Smart360

E-posta şifreleme

E-posta şifreleme, mesaj içeriğinin yetkisiz kişilerce okunmasını engelleyen yöntemlerin genel adıdır. Sunucular arası aktarımı koruyan TLS ile yalnızca alıcının açabileceği uçtan uca şifreleme (S/MIME, OpenPGP gibi) farklı riskleri karşılar. Sözleşme, bordro veya sağlık verisi gibi hassas içerik gönderen kurumlar hangi yöntemin hangi durumda gerektiğini belirlemelidir. Ayrıntılar: E-posta şifreleme · Hizmet: Siber güvenlik

e-SMM (Elektronik Serbest Meslek Makbuzu)

e-SMM (elektronik serbest meslek makbuzu), avukat, mali müşavir, mimar, mühendis, hekim ve danışman gibi serbest meslek erbabının her tahsilatı için düzenlediği makbuzun, GİB standardında elektronik olarak oluşturulup saklanan hâlidir. Vergiden muaf olmayan serbest meslek erbabı için zorunludur; GİB Portal ya da özel entegratör üzerinden düzenlenir ve muhasebe yazılımıyla otomatikleştirilebilir. Ayrıntılar: e-SMM nedir? · Hizmet: ERP kurumsal kaynak yönetimi

EBYS (Elektronik Belge Yönetim Sistemi)

EBYS, kurumun gelen ve giden evrakını, iç yazışmalarını ve belgelerini oluşturulmasından arşivlenmesine ve imhasına kadar tek bir dijital sistemde kaydeden, onaylatan ve saklayan yazılımdır. Kâğıtsız ofisin anahtarı taramak değil; her belgenin tek geçerli sürümü, tanımlı bir sahibi ve izlenebilir bir onay akışı olmasıdır. Ayrıntılar: EBYS ve kâğıtsız ofis · Hizmet: EBYS doküman yönetimi

Edge computing (uç bilişim)

Edge computing, veriyi üretildiği yerin hemen yanında, yani makinenin, hattın ya da sahanın içindeki bir cihazda işleyip buluta veya merkeze yalnızca sonucu gönderme yaklaşımıdır. Üretimde milisaniyelik tepki gereken kararlar, bağlantı kopsa da çalışması gereken işler ve ham veri hacmi çok büyük sensörler için tercih edilir; bant genişliği ve bulut maliyetini de düşürür. Ayrıntılar: Üretimde edge computing · Hizmet: Uzaktan izleme

EDI (Elektronik Veri Değişimi)

EDI, iki şirketin sipariş, sevk bildirimi ve fatura gibi ticari belgelerini önceden anlaşılmış standart bir formatta, insan eli değmeden kendi yazılımları arasında göndermesidir. Siparişi e-postadan okuyup ERP'ye yeniden yazma adımını kaldırır; bu da veri giriş hatasını ve gecikmeyi azaltır. Otomotiv gibi sektörlerde büyük müşteriler tedarikçiden EDI bekler. Ayrıntılar: EDI nedir? · Hizmet: API entegrasyon

ELT (Çıkar, Yükle, Dönüştür)

ELT (Extract, Load, Transform; çıkar, yükle, dönüştür), ham verinin önce hedef veri ambarına ya da veri gölüne yüklendiği, temizlik ve dönüşümün ardından ambarın kendi işlem gücüyle yapıldığı veri entegrasyonu yaklaşımıdır. Ham veri saklandığı için dönüşüm kuralları sonradan değiştirilebilir. ETL ile arasındaki seçimi altyapı, veri hacmi, kişisel veri kuralları ve ekip yetkinliği belirler. Ayrıntılar: ETL mi ELT mi? · Hizmet: Veri ambarı

Embedding (Anlamsal vektör)

Embedding, bir metnin, görselin ya da sesin anlamını bir yapay zeka modeliyle sabit uzunlukta bir sayı dizisine dönüştürmektir. Anlamca yakın içerikler birbirine yakın vektörler üretir; "izin talebi" ile "tatil başvurusu" aynı kelimeyi paylaşmasa da eşleşebilir. Anlamsal arama, RAG ve benzer belge bulma bu temsile dayanır. Ayrıntılar: Vektör veritabanı nedir? · Hizmet: Kurumsal LLM asistanı

Endüstri 4.0

Endüstri 4.0, makinelerin, insanların ve iş sistemlerinin veriyle birbirine bağlandığı, üretimin anlık izlenip kararların bu veriye göre verildiği üretim anlayışıdır. KOBİ için doğru başlangıç büyük bir akıllı fabrika yatırımı değil; en pahalı sorunu (duruş, fire ya da görünmeyen kapasite) seçip ölçmek ve ölçülen değeri adım adım genişletmektir. Ayrıntılar: KOBİ için Endüstri 4.0 yol haritası · Hizmet: Endüstri 4.0

ERP (Kurumsal Kaynak Planlama)

ERP, satın alma, stok, üretim, satış, sevkiyat ve finans süreçlerini tek bir veritabanında birleştiren yönetim yazılımıdır. İşletme için değeri, aynı bilginin farklı Excel dosyalarında tutulmasını bitirmesi ve stok, sipariş kârlılığı ya da cari borç gibi sorulara tek ve güncel bir cevap vermesidir. Ayrıntılar: ERP nedir, KOBİ ne zaman geçmeli? · Hizmet: ERP kurumsal kaynak yönetimi

ETL (Çıkar, Dönüştür, Yükle)

ETL (Extract, Transform, Load; çıkar, dönüştür, yükle), verinin ERP, CRM ya da üretim sistemi gibi kaynaklardan otomatik çekilip iş kurallarına göre temizlenmesi, dönüştürülmesi ve ardından veri ambarına yüklenmesi sürecidir. Dönüşüm ambara girmeden önce ayrı bir katmanda yapılır. Raporların canlı sistemleri yavaşlatmadan tek ve tutarlı bir kaynaktan beslenmesini sağlar. Ayrıntılar: ETL mi ELT mi? · Hizmet: Veri ambarı

F

Fail-safe ve fail-secure kilit

Fail-safe kilit enerjisi kesildiğinde açılan, fail-secure kilit ise enerjisi kesildiğinde kilitli kalan kilit türüdür. Seçim kapının işlevine göre yapılır: kaçış yollarında insanların çıkabilmesi için fail-safe tercih edilir; fail-secure kullanılan kaçış kapısında içeriden mekanik kol veya panik bar ile anahtarsız çıkış sağlanmalıdır. Ayrıntılar: Geçiş kontrolü ve yangın alarmı entegrasyonu · Hizmet: Kartlı geçiş sistemleri

FEFO (İlk Süresi Dolan İlk Çıkar)

FEFO, giriş sırasına değil, son kullanma tarihi en yakın partinin önce sevk edilmesine dayanan stok çıkış yöntemidir. Gıda, ilaç ve kimyasal gibi raf ömrü olan ürünlerde imha edilen stoğu ve müşteriye kısa ömürlü ürün gitmesini önler. Doğru çalışması için lot ve son kullanma tarihinin mal kabulde sisteme girilmesi şarttır. Ayrıntılar: FIFO ve FEFO stok yöntemleri · Hizmet: Depo ve stok yönetimi

FIFO (İlk Giren İlk Çıkar)

FIFO, depoya önce giren partinin önce sevk edildiği stok çıkış yöntemidir. Son kullanma tarihi olmayan ürünlerde stoğun eskimesini ve rafta unutulmasını önlemenin en basit yoludur; ancak uygulanabilmesi için her partinin giriş tarihiyle birlikte kayıtlı ve adreslenmiş olması gerekir. Raf ömrü olan ürünlerde yerini FEFO'ya bırakır. Ayrıntılar: FIFO ve FEFO stok yöntemleri

G

Geçiş kartı kopyalama

Geçiş kartı kopyalama, bir erişim kartındaki kimlik bilgisinin okunup başka bir karta ya da cihaza aktarılarak yetkisiz geçiş için kullanılmasıdır. Şifreleme içermeyen eski tip kartlar ucuz okuyucularla kısa sürede kopyalanabilir; bu durumda kapı, kartın sahibini değil yalnızca numarasını tanır. Kart teknolojisini güncellemek ve kayıp kartları anında iptal etmek temel önlemdir. Ayrıntılar: Geçiş kartı kopyalama riski · Hizmet: Kartlı geçiş sistemleri

Gelir getirmeyen su (su kaybı)

Gelir getirmeyen su, şebekeye verilen ancak faturalandırılamayan su miktarıdır; boru patlağı ve sızıntı gibi fiziki kayıplarla sayaç hatası, okuma hatası ve kaçak kullanım gibi ticari kayıpların toplamından oluşur. Su dengesiyle hesaplanır; bölgesel ölçüm ve gece debisi analiziyle kaybın yeri daraltılır. Belediye ve su idareleri için gelir ve kaynak kaybının temel göstergesidir. Ayrıntılar: Su kayıp kaçak analizi · Hizmet: Belediye ve kamu

Gerçek zamanlı raporlama

Gerçek zamanlı raporlama, bir olay gerçekleştikten saniyeler ya da birkaç dakika sonra ilgili göstergenin güncellendiği ve gerekirse uyarı ürettiği raporlama biçimidir. Her rapor anlık olmak zorunda değildir: makine duruşu, stok eşiği ya da sevkiyat gecikmesi gibi hemen müdahale edilecek olaylar anlık veri ister; aylık kârlılık ise istemez. Doğru ayrım altyapı maliyetini belirler. Ayrıntılar: Gerçek zamanlı raporlama · Hizmet: BI dashboard

Gölge yapay zeka (shadow AI)

Gölge yapay zeka, çalışanların şirketin onaylamadığı yapay zeka araçlarını, çoğu zaman kişisel hesaplarıyla iş verisi üzerinde kullanmasıdır. Müşteri bilgisi, sözleşme ya da kişisel veri kontrolsüz biçimde üçüncü taraf sunuculara gidebilir. Çözüm yasaklamaktan çok onaylı bir araç sunmak, kullanım politikası yazmak ve çalışanı eğitmektir. Ayrıntılar: ChatGPT ve şirket verisi güvenliği · Hizmet: KVKK uyum danışmanlığı

Görüntü işleme (bilgisayarlı görü)

Görüntü işleme, kamera görüntülerinin yazılımla analiz edilerek nesne, kusur, kişi ya da plaka gibi bilgilerin otomatik çıkarılmasıdır. Kalite kontrolde hattan geçen her ürün çizik, çatlak, renk sapması veya eksik parça için anlık değerlendirilir; kusurlu ürün ayrılır ve görüntüsü kayda düşer. Başarının anahtarı modelden önce doğru kamera, aydınlatma ve gerçek ürünle ölçülmüş pilottur. Ayrıntılar: Görüntü işleme ile kalite kontrol · Hizmet: Görüntü işleme

GTIN (Küresel Ticari Ürün Numarası)

GTIN, GS1 sisteminde bir ürünü ve ambalaj seviyesini dünya genelinde benzersiz biçimde tanımlayan numaradır. Aynı GTIN, kullanıldığı yere göre farklı sembollere taşınır: perakende kasada EAN-13, kolide ITF-14 ya da GS1-128, ilaç ve tıbbi üründe GS1 DataMatrix. Doğru kodlama; tedarikçi, depo ve perakendeci arasında ürünün karışmadan tanınmasını sağlar. Ayrıntılar: GS1 barkod türleri · Hizmet: Üretim izlenebilirlik ve barkod

H

Hakediş

Hakediş, inşaat ve taahhüt işlerinde belirli bir dönemde yapılan imalatın metraj, birim fiyat, fiyat farkı ve kesintilerle hesaplanan ödeme tutarıdır. Hakediş takibi bu verileri tek kayıt zincirinde tutarak işverene kesilen ve taşerona ödenen hakedişi aynı veriden üretir; proje müdürü imalatı ay sonunu beklemeden görür, tartışmalar belgeye dayanır. Ayrıntılar: Hakediş takibi · Hizmet: İnşaat ve taahhüt çözümleri

I

IATF 16949

IATF 16949, otomotiv sektörüne parça ve hizmet sağlayan tedarikçiler için ISO 9001 üzerine kurulu kalite yönetim sistemi standardıdır. Risk temelli izlenebilirlik planı, proses yeterliliği ve problem çözme gibi konularda ek şartlar getirir; şüpheli ürünü hammaddeden müşteriye kadar izleyebilmeyi ister. Ana sanayiye tedarik için çoğunlukla ön koşuldur. Ayrıntılar: IATF 16949 ve dijital izlenebilirlik · Hizmet: Otomotiv yan sanayi

IP koruma sınıfı (IP65, IP67)

IP koruma sınıfı, bir cihaz kasasının toza ve suya karşı ne kadar korunduğunu iki haneyle gösteren, IEC 60529 standardına dayanan derecelendirmedir. İlk hane toza, ikinci hane suya karşı korumayı anlatır: IP65 her yönden su püskürtmesine, IP67 ise kısa süreli suya daldırmaya dayanır. Sahaya konacak sensör ve terminal seçiminde arızanın önlenmesi için belirleyicidir. Ayrıntılar: IP65 ve IP67 koruma sınıfı · Hizmet: Cihaz imalatı ve IoT

ISO 27001

ISO/IEC 27001, bir kurumun bilgi güvenliği risklerini sistemli biçimde belirleyip yönetmesi için bilgi güvenliği yönetim sisteminin (BGYS) gereksinimlerini tanımlayan uluslararası standarttır. Akredite bir belgelendirme kuruluşunca denetlenerek sertifikalandırılır. Kurumsal müşteriler ve yurt dışı alıcılar tedarikçi seçerken sıkça ister; KVKK'nın teknik ve idari tedbir beklentileriyle de örtüşür. Ayrıntılar: ISO 27001 nedir? · Hizmet: Siber güvenlik

ISO 50001 (Enerji Yönetim Sistemi)

ISO 50001, bir kuruluşun enerji performansını sistematik biçimde ölçmesini, hedef koymasını ve sürekli iyileştirmesini sağlayan uluslararası enerji yönetim sistemi standardıdır; Türkiye'de TS EN ISO 50001 olarak uygulanır. Belirli bir tasarruf oranı dayatmaz; enerjinin nerede, ne kadar ve neden harcandığını kanıtlanabilir veriyle göstermeyi ister. Bu yüzden sürekli enerji izleme altyapısı işi kolaylaştırır. Ayrıntılar: ISO 50001 rehberi · Hizmet: Enerji izleme ve yönetimi

İ

İnce ayar (fine-tuning)

İnce ayar (fine-tuning), hazır bir yapay zeka modelinin şirketin kendi kayıtları, belgeleri ya da görüntüleriyle ek eğitimden geçirilerek belirli bir işe uyarlanmasıdır. Hazır model genel bilgide güçlüdür ama ürün kodlarınızı, hata tiplerinizi ve sektör terimlerinizi bilmez. İş tekrarlıyorsa, veriniz ayırt ediciyse ve hazır model ya da RAG yeterli doğruluğu vermiyorsa doğru yoldur. Ayrıntılar: Firmaya özel yapay zeka modeli · Hizmet: Firmaya özel yapay zeka eğitimi

İnsan onaylı yapay zeka (human-in-the-loop)

İnsan onaylı yapay zeka (human-in-the-loop), yapay zekanın ürettiği öneri, taslak veya kararın sonuç doğurmadan önce yetkili bir çalışan tarafından kontrol edildiği çalışma düzenidir. Müşteriye, çalışana, paraya ya da mevzuata dokunan işlerde hatanın dışarı çıkmasını engeller. Onaylanan ve düzeltilen örnekler sistemin zamanla iyileştirilmesi için de veri sağlar. Ayrıntılar: Çalışan ve yapay zeka iş birliği · Hizmet: Yapay zeka entegrasyonu

İstem (prompt)

İstem (prompt), bir dil modeline ne yapmasını istediğimizi anlatan talimat ve bağlamdır: görev, hedef kitle, ton, kaynak belge ve çıktı biçimi. Aynı model, iyi yazılmış bir istemle tutarlı ve kullanılabilir sonuç verirken belirsiz bir istemle genel ya da hatalı metin üretebilir. Şirketlerde sık kullanılan istemler onaylı şablonlara dönüştürülmelidir. Ayrıntılar: Yapay zeka ile e-posta yazma · Hizmet: Kurumsal LLM asistanı

K

Kapsam 1, 2 ve 3 emisyonları

Kapsam 1, 2 ve 3, GHG Protocol'e göre bir şirketin sera gazı emisyonlarını kaynağına göre ayıran sınıflandırmadır: Kapsam 1 tesiste yakılan yakıt ve proses kaynaklı doğrudan emisyonlar, Kapsam 2 satın alınan elektrik ve ısı, Kapsam 3 ise tedarikten ürünün ömür sonuna kadar değer zincirindeki diğer dolaylı emisyonlardır. Karbon ayak izi raporlaması ve müşteri talepleri bu ayrıma dayanır. Ayrıntılar: Karbon ayak izi hesaplama · Hizmet: Enerji izleme ve yönetimi

Kartlı geçiş sistemi

Kartlı geçiş sistemi, kapı, turnike ve bariyerlerde kimin, hangi bölgeye, hangi saatlerde girebileceğini kart, QR kod ya da biyometrik okuma ile denetleyen ve her geçişi kayıt altına alan erişim kontrol sistemidir. Anahtar kopyalama ve kayıp anahtar sorununu ortadan kaldırır; yetki tek işlemle verilip geri alınır. Ayrıntılar: Kartlı geçiş sistemi nedir? · Hizmet: Kartlı geçiş sistemleri

Kavram kanıtlama (PoC)

Kavram kanıtlama (PoC), bir yapay zeka fikrinin teknik olarak çalışıp çalışmadığını küçük bir örnek veriyle hızlıca sınayan denemedir. Pilottan farkı, gerçek kullanıcı ve iş akışı yerine yalnızca teknik yapılabilirliği göstermesidir. Başarılı bir PoC üretime geçişi garanti etmez; veri kalitesi, entegrasyon ve iş değeri ayrıca doğrulanmalıdır. Ayrıntılar: Yapay zeka projeleri neden başarısız olur · Hizmet: Dijital dönüşüm danışmanlığı

KEP (Kayıtlı Elektronik Posta)

KEP (Kayıtlı Elektronik Posta), gönderimi ve teslimi hukuki delil niteliğinde kayıt altına alınan, e-postanın nitelikli şeklidir. Türk Ticaret Kanunu'nun 1525'inci maddesine dayanır ve yalnızca BTK'nın yetkilendirdiği sağlayıcılardan alınır. İhtar, fesih bildirimi ve kamu kurumlarıyla resmî yazışma gibi ispatı gereken gönderimlerde noter ve iadeli taahhütlü mektubun yerini alabilir. Ayrıntılar: KEP nedir?

Kestirimci bakım

Kestirimci bakım, makinelerin titreşim, sıcaklık ve akım gibi durum verilerini sensörlerle sürekli izleyip arızaya giden sapmayı erken fark ederek bakımı makine gerçekten ihtiyaç duyduğunda planlama yaklaşımıdır. Reaktif bakım bozulunca, periyodik bakım takvime göre müdahale eder; kestirimci bakım plansız duruşu ve gereksiz parça değişimini birlikte azaltır. Ayrıntılar: Kestirimci bakım rehberi · Hizmet: Kestirimci bakım

Kiosk (self-servis terminal)

Kiosk, müşterinin ya da vatandaşın sıra fişi alma, fatura ödeme, bilet satın alma, ziyaretçi kaydı ve sipariş gibi tekrarlayan gişe işlerini personel olmadan kendisinin yapmasını sağlayan dokunmatik self-servis terminaldir. Yalnızca bir ekran değildir; ödeme okuyucu, yazıcı, kimlik veya QR okuyucu gibi çevre birimleri ve arka plandaki sistem entegrasyonuyla birlikte değerlendirilmelidir. Ayrıntılar: Kiosk kullanım alanları · Hizmet: Kiosk

Kişisel veri envanteri

Kişisel veri envanteri, bir kurumun işlediği kişisel verileri süreç bazında; veri kategorisi, işleme amacı, hukuki sebep, ilgili kişi grubu, aktarılan alıcılar, saklama süresi ve alınan güvenlik tedbirleriyle birlikte listeleyen belgedir. KVKK uyumunun, VERBİS kaydının ve saklama-imha politikasının dayanağıdır; güncel tutulmayan envanter diğer tüm belgeleri geçersiz kılar. Ayrıntılar: Kişisel veri envanteri hazırlama · Hizmet: KVKK uyum danışmanlığı

Konuşmacı ayrıştırma (diarization)

Konuşmacı ayrıştırma, bir ses kaydında hangi bölümün hangi kişiye ait olduğunu belirleyen ses tanıma adımıdır. Toplantı tutanağında, çağrı merkezi analizinde ve görüşme kayıtlarında kimin ne söylediğini ve hangi sözü kimin verdiğini ayırt etmeyi sağlar. Doğruluğu mikrofon düzenine, üst üste konuşmaya ve ortam gürültüsüne bağlıdır. Ayrıntılar: Türkçe ses tanıma · Hizmet: Ses tanıma

Konuşmadan yazıya (speech-to-text)

Konuşmadan yazıya (speech-to-text), ses kaydındaki ya da canlı konuşmadaki sözleri yapay zekayla yazılı metne dönüştüren teknolojidir. Şirketlerde toplantı tutanağı, çağrı kaydı, saha raporu ve dikte gibi işlerde konuşulan bilgiyi aranabilir kayda çevirir. Türkçede iyi sonuç için model seçimi kadar mikrofon, ortam gürültüsü, sektör terimleri ve KVKK uyumu da belirleyicidir. Ayrıntılar: Türkçe ses tanıma · Hizmet: Ses tanıma

Kök neden analizi

Kök neden analizi, bir hatanın, duruşun ya da kalite sorununun görünen belirtisi yerine gerçek kaynağını bulma yöntemidir. Üretimde makine, parti, vardiya, hammadde ve kalite kayıtları ortak bir zaman ve iş emri ekseninde birleştirilir; amaç tahmin değil, "bu hata yalnızca şu koşullar bir aradayken oluşuyor" diyebilmektir. Bunun ön şartı verinin birbirine bağlanabilir olmasıdır. Ayrıntılar: Üretim verisi analizi ile kök neden bulma · Hizmet: MES üretim yönetimi

KPI (Temel Performans Göstergesi)

KPI (Key Performance Indicator, temel performans göstergesi), şirketin o dönem için seçtiği birkaç hedefe ne kadar yaklaştığını gösteren, yazılı bir hesaplama kuralı, bir sahibi, bir hedef değeri ve bir eşiği olan ölçüdür. Ölçülebilecek her şeyden değil, hedeften başlanarak seçilir. Tanımı yazılı olmayan gösterge, farklı birimlerde farklı rakam üretir. Ayrıntılar: KPI nasıl belirlenir? · Hizmet: BI dashboard

Kullanım senaryosu önceliklendirme matrisi

Kullanım senaryosu önceliklendirme matrisi, aday yapay zeka projelerini iş değeri, veri hazırlığı, görev uygunluğu, entegrasyon kolaylığı ve risk gibi ölçütlerle puanlayıp sıraya koyan karar aracıdır. Uzun bir fikir listesini, önce hangi işe başlanacağını gösteren küçük bir portföye çevirir ve yanlış senaryoya bütçe harcanmasını önler. Ayrıntılar: Kullanım senaryosu önceliklendirme · Hizmet: Dijital dönüşüm danışmanlığı

KVKK (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu)

KVKK, Türkiye'de kişisel verilerin işlenmesine ilişkin temel kuralları, ilgili kişilerin haklarını ve veri sorumlularının yükümlülüklerini düzenleyen 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'dur. Çalışan, müşteri, ziyaretçi ya da kamera kaydı işleyen hemen her işletme kapsamdadır. Aydınlatma, veri güvenliği, saklama-imha ve ihlal bildirimi gibi yükümlülüklere uyulmaması idari para cezasına yol açabilir. Ayrıntılar: KVKK uyum süreci · Hizmet: KVKK uyum danışmanlığı

L

LLM (Büyük Dil Modeli)

LLM (Büyük Dil Modeli), çok geniş metin verisiyle eğitilen ve soru yanıtlama, özetleme, sınıflandırma, çeviri ve metin yazma gibi dil işlerini yapabilen yapay zeka modelidir. Dil yeteneği güçlüdür ama şirketinizin prosedürlerini, fiyat listesini ya da ürün kodlarını bilmez; bu yüzden kurumsal kullanımda şirket belgelerine dayandırılır ve yetkisi sınırlanır. Ayrıntılar: RAG nedir? Kurumsal LLM asistanı · Hizmet: Kurumsal LLM asistanı

LoRaWAN

LoRaWAN, pille çalışan sensörlerin lisanssız frekansta uzun mesafeye az veri göndermesini sağlayan, ağ geçidini kullanıcının kendisinin kurup işlettiği düşük güçlü geniş alan ağı (LPWAN) protokolüdür. Ağ geçidi menzilindeki tüm sensörleri dinleyip veriyi internet üzerinden ağ sunucusuna iletir. Hat aboneliği gerektirmediği için geniş sahalarda çok sayıda sensör için uygundur. Ayrıntılar: LoRaWAN ağ geçidi rehberi · Hizmet: Cihaz imalatı ve IoT

M

MDM (Ana Veri Yönetimi)

MDM (Master Data Management, ana veri yönetimi), müşteri, tedarikçi, ürün, malzeme ve personel gibi temel varlıkların her sistemde aynı, tek ve doğru kayıtla temsil edilmesini sağlayan süreç, kural ve teknoloji bütünüdür. Her varlık için bir "altın kayıt" belirlenir; kaydın nerede açılacağı, kimin değiştireceği ve diğer sistemlere nasıl dağıtılacağı tanımlanır. Ayrıntılar: Ana veri yönetimi (MDM) nedir? · Hizmet: Veri yönetişimi ve kalite

MES (Üretim Yönetim Sistemi)

MES, sahada olanı anlık ve kâğıtsız kayda alan üretim yazılımıdır: hangi iş emri hangi makinede başladı, kaç parça çıktı, kaçı fire oldu, makine neden durdu. ERP "ne üreteceğiz?", MES "sahada gerçekte ne oldu?" sorusunu cevaplar. Digital Bridge'in MES çözümü Logo, SAP, Mikro ve özel ERP'lerle entegre çalışır. Ayrıntılar: MES nedir, ERP'den farkı ne? · Hizmet: MES üretim yönetimi

MFA (Çok faktörlü kimlik doğrulama)

MFA (çok faktörlü kimlik doğrulama), oturum açarken parolaya ek olarak telefon uygulaması kodu, donanım anahtarı veya biyometri gibi ikinci bir bağımsız kanıt isteyen doğrulama yöntemidir. Parola çalınsa ya da tahmin edilse bile hesabın ele geçirilmesini büyük ölçüde zorlaştırır. E-posta, uzaktan erişim ve yönetici hesapları öncelikli uygulanacak yerlerdir. Ayrıntılar: İki adımlı doğrulama (MFA) · Hizmet: Siber güvenlik

MLOps (Makine Öğrenmesi Operasyonları)

MLOps (Machine Learning Operations), bir yapay zeka modelinin eğitildikten sonra canlıda güvenilir biçimde çalışmasını sağlayan süreç ve araçlar bütünüdür. Veri ve model sürümlemeyi, kontrollü canlıya almayı, doğruluk ve veri kayması izlemeyi, yeniden eğitimi ve geri dönüşü kapsar. Modeli bir defalık projeden bakımı yapılan bir üretim sistemine çevirir. Ayrıntılar: MLOps nedir? · Hizmet: Firmaya özel yapay zeka eğitimi

Mobil geçiş (NFC)

Mobil geçiş, akıllı telefonun NFC ya da benzeri kısa mesafe bağlantısıyla fiziksel kart yerine erişim kimliği olarak kullanılmasıdır. Kart basımı ve dağıtımı gerektirmez, yetki uzaktan verilip geri alınabilir; telefonun kendi kilidi ek bir doğrulama katmanı sağlar. Tüm çalışanların uygun telefonu olmayabileceği için çoğu kurumda kartla birlikte kullanılır. Ayrıntılar: Mobil geçiş kontrol ve NFC · Hizmet: Kartlı geçiş sistemleri

Modbus

Modbus, bir ana cihazın (istemci) sahadaki bağımlı cihazlara (sunucu) sırayla soru sorup numaralı yazmaçlardaki değerleri okuduğu ya da yazdığı, açık ve lisans bedelsiz endüstriyel haberleşme protokolüdür. RS-485 hattı üzerinde çalışan sürümü Modbus RTU, Ethernet üzerinden çalışanı Modbus TCP'dir. Enerji analizörü, PLC ve sürücülerden veri toplamanın en yaygın yollarından biridir. Ayrıntılar: Modbus RTU ve TCP farkı · Hizmet: Sistem entegrasyonları

MQTT

MQTT, cihazların veriyi merkezi bir aracıya (broker) konu (topic) adıyla yayınladığı, veriyi isteyen yazılımların da aynı konuya abone olarak aldığı hafif bir yayınla/abone ol mesajlaşma protokolüdür. Az bant genişliği harcar ve kopan bağlantıya dayanıklıdır; bu yüzden sensörden, ağ geçidinden ve uzak sahalardan buluta veri taşımada yaygın kullanılır. Ayrıntılar: MQTT nedir? · Hizmet: Uzaktan izleme

MRP (Malzeme İhtiyaç Planlaması)

MRP, üretim planındaki her ürün için ürün ağacını açıp mevcut stok ve açık siparişleri düşerek hangi malzemeden ne kadar, hangi tarihte sipariş verilmesi ya da üretilmesi gerektiğini hesaplayan yöntemdir. İşletmeye, malzeme yüzünden duran üretimi ve gereksiz yere bağlanan stok parasını birlikte azaltma imkânı verir. Ayrıntılar: MRP nedir? · Hizmet: ERP kurumsal kaynak yönetimi

MTTR ve MTBF

MTBF (arızalar arası ortalama süre) bir ekipmanın iki arıza arasında ortalama ne kadar çalıştığını, MTTR (ortalama onarım süresi) ise bir arızanın ortalama ne kadar sürede giderildiğini gösterir. MTBF düşüyorsa güvenilirlik azalıyordur; MTTR yükseliyorsa parça, bilgi ya da ekip sorunu vardır. Bakım asistanları ve kestirimci bakım bu iki göstergeyle ölçülür. Ayrıntılar: Bakım yönetim yazılımı (CMMS) · Hizmet: Kestirimci bakım

Müşteri kaybı analizi (churn)

Müşteri kaybı analizi (churn analizi), belirli bir dönemde hangi müşterilerin alışverişi bıraktığını ya da belirgin biçimde azalttığını, bunun neden ve hangi işaretlerle geldiğini ölçme işidir. B2B'de müşteri çoğu zaman "ayrılıyoruz" demez; sipariş sıklığı düşer, sepet küçülür. Analizin amacı bu düşüşü müşteri gitmeden görmek ve zamanında aksiyon almaktır. Ayrıntılar: Müşteri kaybı analizi · Hizmet: CRM müşteri ilişkileri

N

NB-IoT (Dar Bant Nesnelerin İnterneti)

NB-IoT, mobil operatörün lisanslı şebekesi üzerinden hat aboneliğiyle çalışan, az veri gönderen ve uzun pil ömrü hedefleyen cihazlar için tasarlanmış hücresel IoT teknolojisidir. LoRaWAN'dan temel farkı ağı kimin işlettiğidir: NB-IoT'de ağ geçidi kurmanız gerekmez ama kapsama ve abonelik operatöre bağlıdır. Sayaç ve yaygın dağılmış sensörlerde sık tercih edilir. Ayrıntılar: LoRa, NB-IoT ve GSM karşılaştırması · Hizmet: Cihaz imalatı ve IoT

NDVI (Normalize Fark Bitki İndeksi)

NDVI (Normalize Fark Bitki İndeksi), bitkinin kırmızı ışığı ne kadar soğurduğunu ve yakın kızılötesi ışığı ne kadar yansıttığını karşılaştırarak her piksel için -1 ile +1 arasında bir sağlık değeri hesaplayan yöntemdir. Drone'a takılan multispektral kamerayla üretilen NDVI haritası, tarlanın hangi bölgesinin strese girdiğini göz fark etmeden önce gösterir; gübreleme ve sulama hedefli yapılır. Ayrıntılar: NDVI analizi nedir? · Hizmet: Drone veri işleme

NIS2 Direktifi

NIS2, Avrupa Birliği'nin kritik ve önemli sektörlerdeki kuruluşlara risk yönetimi, olay bildirimi ve tedarik zinciri güvenliği yükümlülükleri getiren siber güvenlik direktifidir. Türkiye doğrudan kapsamda değildir; ancak AB'ye parça, yazılım veya hizmet satan Türk firmaları bu şartları müşteri sözleşmeleri, güvenlik anketleri ve denetimler yoluyla dolaylı olarak karşılamak zorunda kalır. Ayrıntılar: NIS2 tedarikçi gereksinimleri · Hizmet: Siber güvenlik

NPS (Net Tavsiye Skoru)

NPS (Net Promoter Score, Net Tavsiye Skoru), müşterilere "Bizi tavsiye etme olasılığınız 0–10 arasında nedir?" diye sorup 9–10 verenlerin yüzdesinden 0–6 verenlerin yüzdesini çıkararak bulunan sadakat göstergesidir. Sonuç −100 ile +100 arasındadır. Değeri skordan değil, skorun ardından özellikle düşük puan veren müşterilere dönülmesinden, yani döngünün kapatılmasından gelir. Ayrıntılar: NPS nedir, nasıl ölçülür? · Hizmet: CRM müşteri ilişkileri

O

OCR (Optik Karakter Tanıma)

OCR (Optik Karakter Tanıma), taranmış ya da görüntü tabanlı bir belgedeki yazıyı yazılımla tanıyıp düzenlenebilir metne çeviren teknolojidir. Faturada satıcı, vergi numarası, tarih, KDV ve toplam gibi alanlara ayrılıp ERP'ye aktarıldığında elle veri girişini azaltır. İyi sistem emin olmadığı alanı insan onayına düşürür; e-Fatura ve e-Arşiv'de veri doğrudan XML'den okunur. Ayrıntılar: OCR ile fatura okuma · Hizmet: Doküman OCR

OEE (Toplam Ekipman Etkinliği)

OEE, bir makinenin planlanan sürede ne kadar verimli ürettiğini gösteren ve Kullanılabilirlik × Performans × Kalite çarpımıyla hesaplanan göstergedir. Kullanılabilirlik duruşları, performans hız kayıplarını, kalite ise ilk seferde sağlam çıkmayan parçaları yansıtır. İşletme için değeri, kaybın hangi kalemde olduğunu ayırıp iyileştirmeyi doğru yere yöneltmesidir. Ayrıntılar: OEE nasıl hesaplanır? · Hizmet: MES üretim yönetimi

Oltalama (phishing)

Oltalama (phishing), saldırganın güvenilir bir kurum veya kişi gibi davranarak alıcıyı parola girmeye, zararlı ek açmaya ya da ödeme yapmaya ikna etmeye çalıştığı sosyal mühendislik saldırısıdır. Şirketlerde en yaygın ilk giriş yöntemlerinden biridir. Teknik filtreler tek başına yetmez; çalışanların sahte göndereni, uyumsuz bağlantıyı ve aciliyet baskısını tanıması gerekir. Ayrıntılar: Oltalama maili nasıl anlaşılır? · Hizmet: Siber güvenlik

ONVIF

ONVIF, farklı marka IP kameraların, kayıt cihazlarının ve izleme yazılımlarının birbiriyle ortak bir arayüz üzerinden konuşmasını sağlayan açık endüstri standardıdır. İşletmeye, dağınık ve çok markalı kamera altyapısını değiştirmeden tek merkezden yönetme ve ileride markaya bağımlı kalmadan genişletme imkânı verir. Digital Bridge'in IP kamera çözümü ONVIF üzerinden çalışır. Ayrıntılar: IP kamera ve ONVIF ile merkezi yönetim · Hizmet: IP kamera izleme

OPC UA

OPC UA (Open Platform Communications Unified Architecture), farklı marka PLC, makine ve yazılımların veriyi ortak, güvenli ve anlamı korunmuş biçimde paylaşmasını sağlayan, üreticiden bağımsız endüstriyel haberleşme standardıdır. Değerin yanında hangi makinenin hangi sensörüne ait olduğunu ve birimini de taşır; bu yüzden SCADA, MES ve ERP entegrasyonunun ortak dili olarak kullanılır. Ayrıntılar: OPC UA nedir? · Hizmet: Sistem entegrasyonları

Ortak posta kutusu

Ortak posta kutusu, muhasebe@, satis@ veya destek@ gibi bir departman ya da işlev adına açılan ve birden çok çalışanın kendi hesabıyla eriştiği e-posta kutusudur. Parola paylaşımı gerektirmez; kimin hangi maili okuduğu, yanıtladığı veya sildiği izlenebilir. Çalışan ayrıldığında yazışma geçmişi kurumda kalır ve müşteri iletişimi kesintiye uğramaz. Ayrıntılar: Ortak posta kutusu yönetimi · Hizmet: Smart360

OSOS (Otomatik Sayaç Okuma Sistemi)

OSOS, su, elektrik, gaz ve ısı sayaçlarındaki endeksin sayaca bağlanan bir haberleşme cihazıyla belirli aralıklarla okunup merkezi yazılıma gönderilmesidir. Okuma elemanı kapı kapı dolaşmaz, hatalı fatura ve itiraz azalır; kaçak ya da arızalı sayaç bir sonraki okuma dönemini beklemeden fark edilir. Ayrıntılar: Uzaktan sayaç okuma rehberi · Hizmet: OSOS sayaç okuma

P

PDKS (Personel Devam Kontrol Sistemi)

PDKS (Personel Devam Kontrol Sistemi), çalışanların giriş ve çıkış saatlerini kart, parmak izi veya QR kod ile otomatik kaydeden ve bu kayıtları vardiya planıyla karşılaştırarak puantaj üreten sistemdir. Geç kalma, devamsızlık ve fazla çalışma tartışmasız verilere dayanır; bordro hazırlığı elle birleştirme gerektirmez. Ayrıntılar: PDKS nedir? · Hizmet: İK, bordro ve personel yönetimi

Plaka tanıma (ANPR)

Plaka tanıma (ANPR), kameranın görüntüsünden araç plakasını otomatik okuyup yetkili plaka listesiyle karşılaştıran ve bariyeri buna göre açan sistemdir. Personel, tedarikçi ve ziyaretçi araçlarının girişini kartsız hızlandırır; her aracın giriş-çıkış saati kayıt altına alınır. Işık, açı ve kirli plaka gibi koşullar okuma başarısını etkiler. Ayrıntılar: Araç giriş kontrol sistemi · Hizmet: Plaka tanıma sistemleri

PLC (Programlanabilir Mantıksal Denetleyici)

PLC, makine ve üretim hatlarını sensörlerden gelen girişlere göre çıkışları (motor, valf, röle) yöneterek kontrol eden, endüstriyel ortama dayanıklı bir bilgisayardır. Sahadaki verinin çoğu PLC'de doğar; SCADA, MES ve izleme sistemleri bu veriyi Modbus veya OPC UA gibi protokollerle okur. Eski makinelerde bile PLC'den okuma, veri toplamanın en hızlı yoludur. Ayrıntılar: SCADA nedir? · Hizmet: SCADA ve HMI

Prompt injection (Prompt enjeksiyonu)

Prompt injection, bir dil modeline verilen metnin içine gizlenmiş talimatla modelin asıl görevinden saptırılmasıdır. Talimat kullanıcıdan gelebileceği gibi modelin okuduğu bir e-postaya, belgeye ya da web sayfasına da gömülebilir. Tamamen önlenemez; asistanın yetkisini daraltmak, dış içeriği veri olarak ele almak ve kritik işlemleri insan onayına bağlamakla yönetilir. Ayrıntılar: Prompt injection nedir? · Hizmet: Siber güvenlik

PTR kaydı (ters DNS)

PTR kaydı, bir IP adresinin hangi alan adına ait olduğunu gösteren ters DNS kaydıdır. Birçok alıcı sunucu, e-posta gönderen sunucunun IP adresinin anlamlı ve tutarlı bir PTR kaydı olup olmadığına bakar; kaydı eksik veya uyumsuz sunuculardan gelen mailleri şüpheli sayabilir. Kendi mail sunucusunu işleten kurumlar için teslim edilebilirliğin temel ayarlarından biridir. Ayrıntılar: Mailler spama düşüyor · Hizmet: Smart360

Puantaj

Puantaj, her çalışanın belirli bir dönemde hangi gün kaç saat çalıştığını, izin, rapor, devamsızlık ve fazla mesai bilgileriyle birlikte gösteren çizelgedir. Bordronun temel girdisidir; hatalı puantaj hem fazla ödemeye hem de çalışanla uyuşmazlığa yol açar. Giriş-çıkış kayıtlarından otomatik üretildiğinde ay sonu kapanışı hızlanır. Ayrıntılar: Puantaj ve fazla mesai hesaplama · Hizmet: İK, bordro ve personel yönetimi

Q

QR kodlu ziyaretçi girişi

QR kodlu ziyaretçi girişi, ziyaretçiye önceden gönderilen ve yalnızca belirli tarih, saat ve kapılar için geçerli olan bir QR kodla giriş yapılmasıdır. Resepsiyonda kart teslim etme ve geri toplama işini ortadan kaldırır; kod süresi dolunca kendiliğinden geçersizleşir. Ziyaretçi kaydı da aynı yetki kurallarına bağlanır ve raporlanır. Ayrıntılar: QR kod ile ziyaretçi girişi · Hizmet: SmartPass

R

RAG (Getirme Destekli Üretim)

RAG (Retrieval-Augmented Generation, getirme destekli üretim), bir dil modelinin soruyu yanıtlamadan önce şirket belgelerinde ilgili bölümü bulması ve yanıtını yalnızca o bölüme dayandırmasıdır. Kurumsal asistan böylece güncel prosedürlerden yanıt verir, kaynağı gösterir ve belgede olmayan bilgiyi uydurmak yerine "bulamadım" der. Belge erişimi kullanıcı yetkisine bağlanmalıdır. Ayrıntılar: RAG nedir? · Hizmet: Kurumsal LLM asistanı

Reaktif enerji cezası

Reaktif enerji cezası, bir işletmenin şebekeden çektiği endüktif ya da kapasitif reaktif enerjinin aktif enerjiye oranı mevzuattaki sınırları aştığında elektrik faturasına eklenen bedeldir. Genellikle arızalı veya yetersiz kompanzasyon panosundan kaynaklanır ve ay sonunda fark edilir. Reaktif oranların sürekli izlenmesi, cezayı fatura gelmeden önlemenin yoludur. Ayrıntılar: Reaktif enerji cezası nasıl önlenir? · Hizmet: Enerji izleme ve yönetimi

Retrofit (eski makineleri dijitalleştirme)

Retrofit, eski bir makineyi yenilemeden dışarıdan akım sensörü, parça sayacı, titreşim ya da sıcaklık sensörü takarak veya varsa PLC'sinden doğrudan okuyarak çalışma-duruş, adet ve durum verisi elde etme yöntemidir. Makinenin kendi kontrol sistemine müdahale gerektirmediği için karışık makine parkında Endüstri 4.0'a düşük riskli bir başlangıç sağlar. Ayrıntılar: Eski makineleri dijitalleştirme · Hizmet: Uzaktan izleme

RFID (Radyo Frekansıyla Tanımlama)

RFID (Radyo Frekansıyla Tanımlama), bir kart ya da etiketteki çipin temas gerekmeden radyo dalgalarıyla okunmasını sağlayan tanımlama teknolojisidir. Geçiş kartlarında yaygın olarak 125 kHz ve 13,56 MHz frekansları kullanılır; 13,56 MHz kartlar şifreleme destekleyebildiği için kopyalamaya karşı daha dayanıklıdır. Kart seçimi, sistemin güvenlik seviyesini doğrudan belirler. Ayrıntılar: 125 kHz ve 13,56 MHz RFID farkı · Hizmet: Kartlı geçiş sistemleri

RFID etiketi

RFID etiketi, okuyucunun radyo sinyaliyle görüş hattı gerektirmeden okunan bir çip ve antenden oluşan tanımlama etiketidir. Frekansa (LF, HF, UHF), güç kaynağına (pasif, pilli pasif, aktif) ve form faktörüne göre ayrılır. Barkodda ürünler tek tek okutulurken RFID bir rafı ya da odayı toplu tarayabilir; doğru etiket okuma mesafesi, yüzey ve ortama göre seçilir. Ayrıntılar: RFID etiket çeşitleri · Hizmet: Veri toplama terminalleri

RPA (Robotik Süreç Otomasyonu)

RPA, bir çalışanın bilgisayarda yaptığı kurallı ve tekrarlayan işlerin (veri kopyalama, form doldurma, dosya taşıma, rapor hazırlama) yazılım botları tarafından aynı ekranlar üzerinden otomatik yapılmasıdır. En iyi sonucu kuralı net, hacmi yüksek ve girdisi dijital süreçlerde verir; mevcut sistemlerde API bulunmadığında hızlı bir otomasyon yolu sunar. Ayrıntılar: RPA nedir? · Hizmet: RPA süreç otomasyonu

S

SaaS (Hizmet Olarak Yazılım)

SaaS, uygulamanın sağlayıcının sunucularında çalıştığı ve kullanıcının onu abonelikle, internet üzerinden kullandığı yazılım modelidir. Sunucu, güncelleme ve altyapı yedeği sağlayıcıdadır; kurulu (on-premise) yazılımda ise sistem işletmenin kendi sunucusundadır, kontrol ve işletme yükü de ondadır. Seçim; veri konumu, entegrasyon, özelleştirme ve toplam sahip olma maliyetine göre yapılmalıdır. Ayrıntılar: SaaS mı kurulu yazılım mı?

Saha servis yönetimi (FSM)

Saha servis yönetimi, servis talebinin açılmasından teknisyen atamasına, sahada yapılan işin, kullanılan parçanın ve müşteri imzasının kaydından faturalamaya kadar tüm akışı ofis paneli ve teknisyen mobil uygulamasıyla tek sistemde toplayan yazılımdır. İşletme hangi işin ne durumda olduğunu telefon açmadan görür, eksik faturalanan parça ve iş kalmaz. Ayrıntılar: Saha servis yönetimi rehberi · Hizmet: Saha servis yönetimi

Saklama ve imha politikası

Saklama ve imha politikası, kişisel verilerin her kategori için ne kadar süre saklanacağını, süre dolunca hangi yöntemle (silme, yok etme veya anonimleştirme) ve hangi periyotta imha edileceğini ve sorumluları tanımlayan kurumsal belgedir. Gereğinden uzun saklanan veri, ihlal durumunda riski büyütür; belgelenmiş imha ise denetimde uyumun kanıtıdır. Ayrıntılar: Saklama ve imha politikası · Hizmet: KVKK uyum danışmanlığı

SAML

SAML (Security Assertion Markup Language), kimlik sağlayıcının kullanıcının kimliğini doğrulayıp bu bilgiyi imzalı bir XML beyanıyla uygulamaya ilettiği, kurumsal tek oturum açmada (SSO) yaygın kullanılan standarttır. Özellikle web tabanlı kurumsal uygulamalarda tercih edilir; mobil ve modern API tabanlı uygulamalarda ise genellikle OpenID Connect (OIDC) kullanılır. Ayrıntılar: SAML mı OIDC mi? · Hizmet: Sistem entegrasyonları

SCADA (Denetleyici Kontrol ve Veri Toplama)

SCADA, sahadaki PLC, RTU ve sensörlerden gelen veriyi toplayıp operatörün tek ekrandan izlediği, alarm aldığı ve gerektiğinde komut gönderdiği yazılım katmanıdır. Basınç, sıcaklık ya da debiyi anlık gösterir, geçmişini saklar ve sınır aşıldığında ilgili kişiyi uyarır. Digital Bridge'in firmaya özel SCADA'sında kaynak kodu müşteriye aittir. Ayrıntılar: SCADA nedir? · Hizmet: SCADA ve HMI

Self servis raporlama

Self servis raporlama, satış, finans veya üretim gibi iş birimlerinin ihtiyaç duyduğu raporu BT'ye ya da bir analiste talep açmadan, önceden hazırlanmış ve doğruluğu onaylanmış veri setleri üzerinden kendisinin üretmesidir. Rapor kuyruğunu kısaltır. Başarının şartı serbestlik değil çerçevedir: ortak metrik tanımları, rol bazlı yetki ve hangi raporun resmî sayıldığını belirleyen kurallar. Ayrıntılar: Self servis raporlama · Hizmet: BI dashboard

Sıcaklık haritalama

Sıcaklık haritalama, bir depo, soğuk oda ya da buzdolabının içine belirli bir düzende çok sayıda kalibre veri kaydedici yerleştirilip sıcaklığın zamana ve konuma göre nasıl dağıldığının ölçülmesidir. Sıcak ve soğuk noktaları ortaya çıkarır; kalıcı izleme sensörlerinin nereye konacağını ve hangi alanlarda ürün saklanmaması gerektiğini belirler. İlaç depolamada denetimlerde istenen temel kanıtlardandır. Ayrıntılar: İlaç deposu sıcaklık haritalama · Hizmet: Soğuk zincir izleme

SIEM (Güvenlik bilgisi ve olay yönetimi)

SIEM (Security Information and Event Management), sunucu, güvenlik duvarı, uç nokta ve uygulamalardan gelen kayıtları merkezde toplayıp ilişkilendiren, şüpheli olaylarda alarm üreten ve geriye dönük inceleme sağlayan güvenlik sistemidir. Dağınık loglarda fark edilmeyecek saldırı izlerini görünür kılar; ancak kurallar ayarlanmaz ve alarmlar izlenmezse değer üretmez. Ayrıntılar: SIEM ve log yönetimi · Hizmet: Siber güvenlik

Sıfır güven (zero trust)

Sıfır güven (zero trust), ağın içinde ya da dışında olmasına bakmaksızın hiçbir kullanıcıya, cihaza veya bağlantıya varsayılan olarak güvenmeyen ve her erişim isteğini kimlik, cihaz durumu ve bağlam üzerinden ayrıca doğrulayan güvenlik modelidir. Asgari yetki ilkesiyle birlikte, ele geçirilen tek bir hesabın tüm ağa yayılmasını sınırlar. Ayrıntılar: Zero trust nedir? · Hizmet: Siber güvenlik

Sızma testi (pentest)

Sızma testi, yetkilendirilmiş uzmanların bir saldırgan gibi davranarak kurumun ağ, uygulama veya sistemlerindeki açıkları bulmaya ve istismar etmeye çalıştığı kontrollü güvenlik testidir. Otomatik taramadan farklı olarak açıkların birlikte kullanılarak nereye kadar ilerlenebileceğini gösterir. Sonuç raporu, düzeltmelerin öncelik sırasını belirlemek ve müşteri ya da denetçiye kanıt sunmak için kullanılır. Ayrıntılar: Sızma testi nedir? · Hizmet: Siber güvenlik

SKDM / CBAM (Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması)

SKDM (Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, İngilizcesiyle CBAM), AB'nin çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen ithalatına, bu ürünlerin üretiminde açığa çıkan gömülü emisyon kadar karbon bedeli yükleyen düzenlemesidir. Bedeli AB'deki ithalatçı öder; ancak hesap, Türk üreticinin tesis bazında sunduğu doğrulanabilir emisyon verisine dayanır. Ayrıntılar: SKDM/CBAM karbon raporlama · Hizmet: Enerji izleme ve yönetimi

Soğuk zincir takibi

Soğuk zincir takibi, soğuk hava deposu, frigorifik araç ve üretim alanlarındaki sıcaklığın sensörlerle sürekli ölçülüp kaydedilmesi, sınır aşıldığında sorumluya anında alarm gitmesi ve kayıtların HACCP dosyasına kanıt olarak raporlanmasıdır. Günde iki kez elle yapılan okuma, iki okuma arasındaki sapmayı göremez; sürekli izleme bozulan ürün riskini ve denetim hazırlığı yükünü azaltır. Ayrıntılar: Soğuk zincir izleme ve HACCP · Hizmet: Soğuk zincir izleme

SPF (Sender Policy Framework)

SPF (Sender Policy Framework), bir alan adı adına hangi sunucuların e-posta göndermeye yetkili olduğunu DNS'teki bir TXT kaydıyla ilan eden e-posta kimlik doğrulama standardıdır. Alıcı sunucu gelen mesajın bu listedeki bir sunucudan gelip gelmediğini kontrol eder. Eksik veya hatalı SPF, maillerin spama düşmesine ve alan adınızın taklit edilmesine zemin hazırlar. Ayrıntılar: SPF, DKIM ve DMARC nedir? · Hizmet: Smart360

SSO (Tek Oturum Açma)

SSO (Single Sign-On, tek oturum açma), kullanıcının tek bir kimlikle bir kez oturum açarak yetkili olduğu tüm kurumsal uygulamalara ayrı parola girmeden erişmesini sağlayan kimlik doğrulama yöntemidir. Parola sayısını azaltır, güvenlik politikalarını tek noktada uygular ve işten ayrılan çalışanın tüm erişimini tek işlemle kapatmayı mümkün kılar. Ayrıntılar: Tek oturum (SSO) nedir? · Hizmet: Smart360

T

Talep tahmini

Talep tahmini, geçmiş satış verisini mevsimsellik, kampanya, fiyat, resmî tatil ve gerekirse hava durumuyla birlikte işleyerek ürün, şube ya da müşteri bazında gelecek dönem satışını öngörmektir. Yapay zeka destekli model tahmini emniyet stoğu ve sipariş noktasına bağlayıp gerekçeli sipariş önerisi verir; değeri satın alma ve üretim kararını değiştirmesinden gelir. Ayrıntılar: Yapay zeka ile talep tahmini · Hizmet: Talep tahmini analitiği

Teklif talebi (RFP)

Teklif talebi (RFP), bir alıcının ihtiyacını, teknik şartlarını ve değerlendirme ölçütlerini tanımlayıp tedarikçilerden yazılı teklif istediği belgedir. Yanıt hazırlamak şartnameyi okumayı, soruları eşleştirmeyi ve standart metinleri uyarlamayı gerektirir. Yapay zeka bu okuma ve taslak işini hızlandırabilir; fiyat, taahhüt ve istisnalar ise insanda kalmalıdır. Ayrıntılar: Yapay zeka ile teklif hazırlama · Hizmet: Kurumsal LLM asistanı

Temsilci asistanı (agent assist)

Temsilci asistanı (agent assist), müşteri hizmetlerinde görüşme ya da yazışma sırasında temsilcinin yanında çalışıp yanıt taslağı öneren, vakayı özetleyen ve ilgili prosedürü bulan yapay zeka aracıdır. Chatbottan farkı, müşteriyle insanın konuşmasıdır; öneri temsilci onaylamadan müşteriye gitmez. Bu yüzden şikâyet gibi hassas konularda da kullanılabilir. Ayrıntılar: Müşteri temsilcisi yapay zeka asistanı · Hizmet: NLP ve chatbot

Titreşim analizi

Titreşim analizi, dönen bir makinenin titreşim sinyalini ölçüp frekanslarına ayırarak arızayı belirti vermeden bulma yöntemidir. Balanssızlık, hizasızlık, gevşeklik ve rulman hasarı her biri farklı bir frekansta iz bırakır. Doğru noktaya bağlanan sensör ve düzenli eğilim takibiyle arıza, plansız duruşa dönüşmeden önce planlı müdahaleyle giderilir. Ayrıntılar: Titreşim analizi ile arıza tespiti · Hizmet: Kestirimci bakım

Turnike

Turnike, her okumada yalnızca bir kişinin geçmesine izin veren mekanik ya da motorlu geçiş bariyeridir. Kapıdan farklı olarak arkadan geçişi fiziksel olarak zorlaştırır ve geçiş sayımının güvenilir olmasını sağlar. Tripod, kayar kanatlı, boy turnikesi gibi türleri güvenlik seviyesi, geçiş yoğunluğu ve engelli erişimi ihtiyacına göre seçilir. Ayrıntılar: Turnike çeşitleri · Hizmet: Kartlı geçiş sistemleri

Ü

Üretim izlenebilirliği

Üretim izlenebilirliği, bir ürünün hangi hammadde lotlarından, hangi makinede, hangi vardiyada ve hangi parametrelerle üretildiğini ve hangi müşteriye gittiğini kayıtlarla gösterebilmektir. İyi kurulmuş sistemde tek lot numarasıyla hem geriye (tedarikçiye) hem ileriye (müşteriye) hızla ulaşılır; geri çağırma kapsamı daralır ve müşteri denetimlerinde kanıt hazır olur. Ayrıntılar: Üretim izlenebilirliği rehberi · Hizmet: Üretim izlenebilirlik ve barkod

Üretken yapay zeka

Üretken yapay zeka, eğitildiği verilerdeki örüntülerden yola çıkarak yeni metin, görsel, kod veya ses üreten yapay zeka türüdür. Şirketlerde en çok taslak yazma, özetleme, çeviri ve belge içinde bilgi bulma işlerinde kullanılır. Kazanç, çıktının doğrulandığı ve şirket verisinin korunduğu bir iş akışına bağlandığında kalıcı olur. Ayrıntılar: Yapay zekanın verimliliğe etkisi · Hizmet: Kurumsal LLM asistanı

V

Vektör veritabanı

Vektör veritabanı, metin, görsel veya ses gibi içerikleri anlamını temsil eden sayı dizileri (vektörler) olarak saklayan ve bir soruya anlamca en yakın kayıtları hızla bulan veri deposudur. Anahtar kelime yerine anlam benzerliğiyle arar; kurumsal yapay zeka asistanlarının belge bulma katmanı çoğunlukla budur. Ayrıntılar: Vektör veritabanı nedir? · Hizmet: Kurumsal LLM asistanı

VERBİS (Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi)

VERBİS, veri sorumlularının kişisel veri işleme faaliyetlerini Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na bildirdiği çevrim içi Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi'dir. Kurul'un belirlediği çalışan sayısı veya mali bilanço eşiklerini aşan işletmeler kayıt yaptırmak zorundadır. Kayıttaki bilgiler kişisel veri envanteriyle birebir örtüşmeli ve işleme faaliyetleri değiştikçe güncellenmelidir. Ayrıntılar: VERBİS kaydı · Hizmet: KVKK uyum danışmanlığı

Veri ambarı

Veri ambarı, ERP, CRM, e-ticaret, üretim ve İK gibi farklı sistemlerdeki verinin raporlama ve analiz için tek bir veritabanında, ortak tanımlarla ve geçmişiyle birlikte toplandığı yapıdır. Veri ETL süreçleriyle kaynaklardan otomatik çekilir ve temizlenir. Raporlar canlı sistemleri yavaşlatmadan tek kaynaktan beslenir; herkes aynı rakamı görür. Ayrıntılar: Veri ambarı nedir? · Hizmet: Veri ambarı

Veri etiketleme

Veri etiketleme, yapay zeka modelinin öğreneceği örneklere doğru cevabı işaretleme işidir: bir fotoğraftaki kusurun yerini kutu içine almak, bir e-postayı "fatura" ya da "şikâyet" diye sınıflamak veya bir ses kaydını yazıya dökmek gibi. Model bu etiketlerden genelleme yaptığı için etiketin kalitesi, modelin sahada vereceği kararın kalitesini doğrudan belirler. Ayrıntılar: Veri etiketleme nedir? · Hizmet: Firmaya özel yapay zeka eğitimi

Veri gölü (data lake)

Veri gölü, sensör akışları, log dosyaları, görüntüler, PDF'ler ve sistem dökümleri gibi her türden veriyi önceden bir şemaya sokmadan, ham hâliyle ve düşük maliyetli depolamada saklayan merkezi veri alanıdır. Veri ambarından farkı, yapının veri okunurken kurulmasıdır. Rapor için ambar, keşif ve yapay zeka için göl uygundur; lakehouse mimarisi ikisini yaklaştırır. Ayrıntılar: Veri gölü nedir? · Hizmet: Veri ambarı

Veri ihlali bildirimi

Veri ihlali bildirimi, kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde başkalarınca elde edildiğini öğrenen veri sorumlusunun durumu gecikmeksizin ve en geç 72 saat içinde Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na, ardından makul en kısa sürede etkilenen kişilere bildirmesidir. Süre ihlalin öğrenildiği andan başladığından müdahale planı ve sorumlular olaydan önce belirlenmiş olmalıdır. Ayrıntılar: KVKK veri ihlali ve 72 saat · Hizmet: KVKK uyum danışmanlığı

Veri kalitesi

Veri kalitesi, bir kaydın kullanılacağı iş için doğru, eksiksiz, tekil, geçerli ve güncel olmasıdır. En yaygın ve pahalı sorun, aynı müşteri, tedarikçi ya da ürünün birden fazla kez kayıtlı olmasıdır; bu mükerrer kayıtlar raporu, faturayı ve stoku bozar. Vergi numarası gibi güçlü anahtarlarla bulunur, iş birimiyle birleştirilir, kayıt kurallarıyla tekrarı önlenir. Ayrıntılar: Veri kalitesi ve mükerrer kayıt · Hizmet: Veri yönetişimi ve kalite

Veri kataloğu

Veri kataloğu, kurumdaki tablo, rapor, dosya ve API gibi veri varlıklarının nerede durduğunu, ne anlama geldiğini, kime ait olduğunu ve nereden beslendiğini tek yerde listeleyen, aranabilir bir üst veri envanteridir. Veri sözlüğü tek bir veritabanındaki alanların teknik tanımıdır; sözlük "bu sütun ne?", katalog ise "aradığım veri nerede ve güvenilir mi?" sorusunu cevaplar. Ayrıntılar: Veri kataloğu nedir? · Hizmet: Veri yönetişimi ve kalite

Veri kayması ve kavram kayması (model drift)

Veri kayması (data drift), canlıdaki bir modele gelen girdi verisinin, modelin eğitildiği verinin dağılımından uzaklaşmasıdır; girdi ile sonuç arasındaki ilişkinin kendisi değiştiğinde buna kavram kayması (concept drift) denir. Yeni ürün, tedarikçi ya da müşteri davranışı modelin doğruluğunu sessizce düşürebilir; bu yüzden kayma izlenir ve gerektiğinde yeniden eğitim yapılır. Ayrıntılar: MLOps nedir? · Hizmet: Firmaya özel yapay zeka eğitimi

Veri maskeleme

Veri maskeleme, T.C. kimlik numarası, telefon veya adres gibi kişisel ya da gizli bilgilerin bir sisteme, örneğin bir yapay zeka modeline gönderilmeden önce gizlenmesi veya anlamsız değerlerle değiştirilmesidir. Model işini görmeye devam ederken kişisel verinin gereksiz yere işlenmesini ve yurt dışına aktarılmasını azaltır; KVKK uyumunda temel teknik önlemlerdendir. Ayrıntılar: Yapay zeka ve KVKK · Hizmet: KVKK uyum danışmanlığı

Veri sorumlusu ve veri işleyen

Veri sorumlusu, kişisel verilerin hangi amaçla ve hangi yöntemle işleneceğini belirleyen ve veri kayıt sisteminden sorumlu olan gerçek ya da tüzel kişidir; veri işleyen ise bu verileri veri sorumlusunun talimatıyla ve onun adına işleyen taraftır (bulut sağlayıcı, bordro firması gibi). Ayrım, sorumluluğun ve yazılı sözleşme ihtiyacının kimde olduğunu belirler. Ayrıntılar: Veri işleyen sözleşmesi · Hizmet: KVKK uyum danışmanlığı

Veri yönetişimi

Veri yönetişimi, bir kurumdaki verinin kime ait olduğunu, nasıl tanımlandığını, hangi kalite kurallarına uyması gerektiğini ve kimin erişebileceğini belirleyen kurallar, roller ve süreçler bütünüdür. Amaç, herkesin aynı sayıya güvenmesidir. Küçük başlanır: kritik birkaç veri alanı için sahip atanır, tanım yazılır ve kalite düzenli ölçülür. Ayrıntılar: Veri yönetişimi nedir? · Hizmet: Veri yönetişimi ve kalite

W

WMS (Depo Yönetim Sistemi)

WMS, depodaki her ürünün hangi rafta, hangi lotta ve kaç adet durduğunu, mal kabulden sevkiyata kadar her hareketi el terminaliyle okutarak anında kaydeden yazılımdır. ERP depoda kaç adet olduğunu söyler; WMS ise ürünün tam olarak nerede olduğunu ve hangisinin önce çıkması gerektiğini gösterir, böylece yanlış sevkiyat ve sayım farkı azalır. Ayrıntılar: Depo yönetim sistemi rehberi · Hizmet: Depo ve stok yönetimi

Y

Yapay zeka ajanı (AI agent)

Yapay zeka ajanı, kendisine verilen bir hedefi adımlara bölen, bu adımlar için ERP sorgusu, e-posta taslağı ya da kayıt açma gibi araçları kendisi seçip çalıştıran ve sonucu kontrol ederek sonraki adıma karar veren yapay zeka yazılımıdır. Chatbot yanıt verir, ajan iş yapar; bu yüzden değeri de riski de yetkisinin sınırlarında yatar. Ayrıntılar: Yapay zeka ajanı nedir? · Hizmet: Yapay zeka entegrasyonu

Yapay zeka asistanı (copilot)

Yapay zeka asistanı (copilot), çalışanın kullandığı ekranda yanında çalışan ve soru yanıtlama, taslak hazırlama, belge bulma gibi işlerde öneri sunan yapay zeka aracıdır. İşi çalışanın yerine yapmaz; kararı ve son onayı insana bırakır. Şirket belgelerine dayandırıldığında deneyim az olan personelin de doğru bilgiye hızla ulaşmasını sağlar. Ayrıntılar: Bakım teknisyeni yapay zeka asistanı · Hizmet: Kurumsal LLM asistanı

Yapay zeka halüsinasyonu

Yapay zeka halüsinasyonu, bir dil modelinin kaynağı olmayan ya da yanlış bir bilgiyi akıcı ve kendinden emin bir dille doğruymuş gibi sunmasıdır. Tamamen ortadan kaldırılamaz ama yönetilebilir: modeli kendi belgelerinize dayandırmak (RAG), her yanıtta kaynak göstermek, "bilmiyorum" demesine izin vermek ve doğruluğu düzenli bir soru setiyle ölçmek riski belirgin biçimde düşürür. Ayrıntılar: Yapay zeka halüsinasyonu · Hizmet: Kurumsal LLM asistanı

Yapay zeka ile özetleme

Yapay zeka ile özetleme, uzun bir toplantı kaydını, yazışma zincirini veya belgeyi dil modeliyle kısa, yapılandırılmış bir metne dönüştürmektir. İşe yarayan özet genel bir anlatım değil; alınan kararları, sorumluları ve tarihleri ayrı ayrı gösterir. Kaynağa dayalı olmalı ve kritik bilgiler yayımlanmadan önce bir kişi tarafından kontrol edilmelidir. Ayrıntılar: Yapay zeka ile toplantı özeti · Hizmet: Kurumsal LLM asistanı

Yapay zeka kullanım politikası

Yapay zeka kullanım politikası, çalışanların hangi yapay zeka araçlarını, hangi işlerde, hangi veriyle ve kimin onayıyla kullanabileceğini yazılı hale getiren kurum içi belgedir. Yasak listesinden ibaret değildir: kapsamı, rolleri, kullanım senaryosu onayını, çıktı sorumluluğunu, eğitimi ve gözden geçirme takvimini tek yerde toplar. Şirket verisinin kontrolsüz araçlara girmesini önlemenin temelidir. Ayrıntılar: Yapay zeka kullanım politikası nasıl yazılır? · Hizmet: Yapay zeka entegrasyonu

Yapay zeka kullanım senaryosu (use case)

Yapay zeka kullanım senaryosu, yapay zekanın belirli bir departmanda, belirli bir veriyle ve ölçülebilir bir hedefle üstleneceği tek bir iştir; örneğin gelen faturaları okumak ya da müşteri e-postasına yanıt taslağı yazmak. "Yapay zeka kullanalım" gibi genel bir hedefi, sahibi, girdisi ve başarı ölçütü belli bir projeye çevirir. Ayrıntılar: Yapay zeka ile yapılabilecek işler · Hizmet: Yapay zeka entegrasyonu

Yapay zeka okuryazarlığı

Yapay zeka okuryazarlığı, çalışanın yapay zeka araçlarının ne yapıp ne yapamadığını bilmesi, çıktıyı doğrulayabilmesi ve hangi verinin paylaşılmayacağını ayırt edebilmesidir. AB Yapay Zeka Yasası da yapay zeka kullanan kuruluşlardan personelinin yeterli okuryazarlığa sahip olmasını sağlamasını bekler. Eğitim araç kullanımından çok yargı ve doğrulama üzerine kurulmalıdır. Ayrıntılar: Şirket yapay zeka kullanım politikası · Hizmet: Dijital dönüşüm danışmanlığı

Yapay zeka pilot projesi

Yapay zeka pilot projesi, bir kullanım senaryosunun sınırlı bir ekip veya süreçte, gerçek veriyle ve önceden belirlenmiş başarı ölçütleriyle denendiği ilk canlı uygulamadır. Amaç teknolojiyi göstermek değil, işin gerçekten hızlandığını ya da hatanın azaldığını ölçmektir. Olumlu sonuç, yaygınlaştırma kararının dayanağı olur. Ayrıntılar: Şirketlerde yapay zeka nereden başlamalı · Hizmet: Yapay zeka entegrasyonu

Yönetici paneli (BI dashboard)

Yönetici paneli (BI dashboard), şirketin temel performans göstergelerini ERP, CRM ve üretim sistemlerinden otomatik çekip tek ekranda, herkes için aynı kuralla hesaplanmış olarak gösteren rapor ekranıdır. Elle hazırlanan Excel raporlarının yerini alır. İşe yarayan panel için veri kaynağı, yenileme sıklığı, detaya inme, eşik renkleri, tanım sözlüğü ve erişim yetkisi birlikte tasarlanır. Ayrıntılar: Yönetici paneli nasıl kurulur? · Hizmet: BI dashboard

Yurt dışına veri aktarımı

Yurt dışına veri aktarımı, kişisel verilerin Türkiye dışındaki bir alıcıya gönderilmesi ya da oradan erişilebilir kılınmasıdır; yurt dışında sunucusu olan bulut, e-posta ve yapay zeka hizmetlerinin kullanımı da buna girer. KVKK'daki 2024 değişikliğinden sonra aktarım; yeterlilik kararı, standart sözleşme gibi uygun güvenceler veya arızi aktarım şartlarından birine dayanmalıdır. Ayrıntılar: KVKK yurt dışı veri aktarımı · Hizmet: KVKK uyum danışmanlığı

Z

Zafiyet taraması

Zafiyet taraması, sistemlerdeki bilinen güvenlik açıklarını, eksik yamaları ve hatalı yapılandırmaları otomatik araçlarla tespit eden düzenli kontrol yöntemidir. Sızma testinden daha geniş ve sık yapılır ama açıkların gerçekten istismar edilip edilemeyeceğini göstermez. Bulguların risk düzeyine göre önceliklendirilip yama süreciyle kapatılması gerekir; tarama tek başına koruma sağlamaz. Ayrıntılar: Zafiyet taraması nedir? · Hizmet: Siber güvenlik

Zaman serisi veritabanı

Zaman serisi veritabanı, sensör, sayaç ve makinelerden gelen zaman damgalı ölçümleri yüksek hızda yazmak, sıkıştırarak saklamak ve zaman aralığına göre hızlı sorgulamak için tasarlanmış veritabanıdır. IoT sahasında ilişkisel veritabanını zorlayan yoğun yazmayı, otomatik saklama politikasını ve zaman bazlı özetlemeyi yerleşik olarak yapar; geçmiş veri kaybolmadan uzun dönem analiz mümkün olur. Ayrıntılar: Zaman serisi veritabanı nedir? · Hizmet: Uzaktan izleme